Hoeveel nozzles heeft uw kas nodig? Zo berekent u de capaciteit van hogedrukverneveling

Veel telers stellen zich dezelfde vraag voordat ze investeren in hogedrukverneveling: hoeveel nozzles heeft mijn kas eigenlijk nodig? Het is een logische vraag, want de nozzle-dichtheid bepaalt in grote mate hoe effectief uw systeem straks presteert. In dit artikel leggen we uit welke factoren deze capaciteit bepalen, wat de technische basis van een hogedrukvernevelingssysteem is, en waarom de juiste nozzle-indeling per kas maatwerk is.

Waarom de juiste nozzle-dichtheid bepalend is voor uw kasklimaat

Hogedrukverneveling wordt in de professionele glastuinbouw ingezet voor drie doelen: het verlagen van de temperatuur, het verhogen van de relatieve luchtvochtigheid en het verminderen van plantstress. Al deze effecten ontstaan doordat fijne waterdruppels verdampen in de kaslucht. Verdamping onttrekt namelijk warmte aan de lucht; hoeveel warmte precies, hangt af van temperatuur, luchtvochtigheid, ventilatie en raamstand.

Om dit proces goed te laten verlopen, moet de juiste hoeveelheid water op de juiste plek in de kas worden verneveld. Te weinig nozzles, of een verkeerde verdeling ervan, en het gewenste klimaateffect blijft uit. Te veel nozzles of een verkeerde plaatsing, en de druppels bereiken mogelijk het gewas voordat ze zijn verdampt. Bij een goed ontworpen systeem verdampen de druppels vóórdat ze het gewas bereiken; ontwerp, nozzle-indeling en regeling zijn hierbij bepalend. Daarom is de vraag hoeveel nozzles een kas nodig heeft niet zomaar met één los getal te beantwoorden — het antwoord verschilt per situatie.

Wat bepaalt hoeveel nozzles uw kas nodig heeft?

De nozzle-indeling wordt per project berekend op basis van vier factoren die samen bepalen hoeveel waterafgifte, en dus hoeveel nozzlecapaciteit, nodig is.

Kasoppervlak en kapbreedte

Het totale kasoppervlak vormt de basis van elke berekening, maar de kapbreedte speelt minstens zo'n grote rol. De verdeling van nozzles over de leidingen hangt namelijk samen met de breedte van de kappen en de indeling van het gewas, omdat dit bepaalt hoe de verneveling zich over het teeltoppervlak verspreidt. Twee kassen met dezelfde oppervlakte kunnen daardoor toch een andere nozzle-indeling nodig hebben.

Ventilatiecapaciteit

De hoeveelheid lucht die via ramen en ventilatie ververst kan worden, bepaalt hoeveel vocht de kaslucht kan opnemen en afvoeren. Verneveling is minder geschikt bij zeer hoge buitenluchtvochtigheid of zeer beperkte ventilatie, omdat de verdampingscapaciteit van de lucht dan klein is. De ventilatiecapaciteit van uw kas is dus direct van invloed op de benodigde nozzlecapaciteit: hoe meer lucht er ververst kan worden, hoe meer ruimte er is om vocht te verwerken.

Gewenste verhoging van de relatieve luchtvochtigheid

Ook het klimaatdoel telt mee: wilt u vooral de relatieve luchtvochtigheid verhogen, temperatuurpieken afvlakken, of beide? Het systeem wordt aangestuurd via de klimaatcomputer op basis van relatieve luchtvochtigheid, temperatuur en vochtdeficit. De gewenste RV-verhoging bepaalt mede hoeveel waterafgifte, en dus hoeveel nozzlecapaciteit, nodig is om dat doel te bereiken.

De technische basis: systeemdruk, nozzle-opening en waterafgifte

Naast deze projectfactoren vormt de techniek van het systeem zelf de basis van elke berekening. Bij Dutchbeek werkt hogedrukverneveling op 100 bar. Standaardnozzles hebben vaak een opening van ongeveer 0,20 mm, en een nozzle levert, afhankelijk van uitvoering en omstandigheden, ongeveer 4,5 tot 4,8 liter water per uur.

Deze kerngegevens — systeemdruk, nozzle-opening en waterafgifte per nozzle — vormen samen met de vier projectfactoren de basis waarmee het aantal en de plaatsing van nozzles per kas wordt bepaald. Omdat nozzles met een opening van 0,20 mm gevoelig zijn voor vervuiling en kalkafzetting, moet het voedingswater worden gefilterd; afhankelijk van de waterkwaliteit wordt hiervoor omgekeerde osmose toegepast. Alle leidingen bij Dutchbeek zijn overigens uitgevoerd in RVS.

Waarom een vaste vuistregel per m² niet volstaat

Het is verleidelijk om te zoeken naar één simpel getal: zoveel nozzles per vierkante meter. In de praktijk werkt dat niet, omdat elke kas een unieke combinatie is van kapbreedte, ventilatiecapaciteit, gewasindeling en klimaatdoelstelling. Een systeem dat in de ene kas goed functioneert, kan in een andere kas met dezelfde oppervlakte volledig anders moeten worden ingedeeld — simpelweg omdat de ventilatiecapaciteit of de gewenste RV-verhoging afwijkt.

Ontvangt u een offerte met alleen een vast aantal nozzles per vierkante meter, zonder onderbouwing op basis van deze projectfactoren? Dan is het verstandig om door te vragen naar de achterliggende berekening. Een zorgvuldig ontwerp houdt namelijk rekening met het kasoppervlak, de kapbreedte, de ventilatiecapaciteit én het gewenste klimaateffect, zodat de druppels daadwerkelijk verdampen voordat ze het gewas bereiken.

Zo berekent Dutchbeek de nozzle-indeling voor uw project

Bij Dutchbeek starten we niet met een standaardgetal, maar met uw kas. We brengen het kasoppervlak en de kapbreedte in kaart, kijken naar de aanwezige ventilatiecapaciteit en bespreken welke verhoging van de relatieve luchtvochtigheid u nastreeft. Op basis daarvan bepalen we de nozzle-indeling, rekening houdend met de systeemdruk van 100 bar, de nozzle-opening van ongeveer 0,20 mm en de waterafgifte per nozzle. Het resultaat is een systeem dat is afgestemd op uw specifieke kas en dat wordt aangestuurd via de klimaatcomputer op basis van relatieve luchtvochtigheid, temperatuur en vochtdeficit.

Meer weten over hoe Dutchbeek werkt en welke systemen wij leveren? Kijk op de Dutchbeek homepage voor een overzicht, of lees op onze pagina over Service & onderhoud hoe wij ervoor zorgen dat uw systeem — inclusief filtratie en waterbehandeling — optimaal blijft functioneren.

Veelgestelde vragen over nozzlecapaciteit en hogedrukverneveling

Wordt het gewas nat van hogedrukverneveling?
Bij een goed ontworpen systeem verdampen de druppels voordat ze het gewas bereiken. Ontwerp, nozzle-indeling en regeling zijn hierbij bepalend, wat opnieuw laat zien waarom een projectspecifieke berekening zo belangrijk is.

Wanneer is hogedrukverneveling minder geschikt?
Verneveling is minder geschikt bij zeer hoge buitenluchtvochtigheid of zeer beperkte ventilatie. In die situaties is de verdampingscapaciteit van de lucht klein, waardoor het gewenste effect uitblijft.

Kan hogedrukverneveling de kas daadwerkelijk koelen?
Verdamping onttrekt warmte aan de kaslucht. Hoeveel dat effect precies is, hangt af van temperatuur, luchtvochtigheid, ventilatie en raamstand. Een gegarandeerde temperatuurverlaging is zonder projectspecifieke berekening niet te geven.

Waarom hanteert Dutchbeek geen vaste vuistregel per m²?
Omdat de nozzle-indeling per project wordt berekend op basis van kasoppervlak, kapbreedte, ventilatiecapaciteit en gewenste RV-verhoging. Een vast getal per vierkante meter houdt geen rekening met de verschillen tussen kassen.

Hoe wordt vervuiling van de nozzles voorkomen?
Nozzles met een opening van 0,20 mm zijn gevoelig voor vervuiling en kalkafzetting. Daarom wordt het voedingswater gefilterd, en afhankelijk van de waterkwaliteit wordt omgekeerde osmose toegepast.

Kan ik zelf berekenen hoeveel nozzles ik nodig heb?
Omdat de indeling afhangt van kasoppervlak, kapbreedte, ventilatiecapaciteit en gewenste RV-verhoging, is een eenduidige berekening zonder deze projectgegevens niet mogelijk. Dutchbeek maakt deze berekening per project, op basis van de specifieke kenmerken van uw kas.

Advies op maat? Bel voor een afspraak

Elke kas vraagt om een eigen berekening van kasoppervlak, kapbreedte, ventilatiecapaciteit en gewenste RV-verhoging. Wilt u weten hoeveel nozzles uw kas nodig heeft en hoe een systeem op 100 bar met een RVS-leidingnet daarin past? Neem contact op via onze Contact-pagina, of bel voor een afspraak. Wij denken graag met u mee over een systeem dat is afgestemd op uw specifieke situatie.